AI als waardedrijver in de M&A-markt voor administratie- en accountancykantoren
Accountantskantoren worden momenteel voornamelijk gewaardeerd op basis van ‘traditionele’ economische factoren zoals omzet, EBITDA, klantenbestand en kwaliteit van medewerkers. Inmiddels zien we in onze dagelijkse praktijk dat er een nieuwe waardedrijver lijkt te ontstaan: AI-volwassenheid.
Voor kopers en verkopers van administratie- en accountancykantoren is het dan ook van belang om te begrijpen hoe kunstmatige intelligentie de operationele prestaties, schaalbaarheid en uiteindelijk daarmee de ondernemingswaarde kan beïnvloeden.
AI wordt op uiteenlopende terreinen ingezet binnen administratie- en accountantskantoren, zoals geautomatiseerde boekhouding, factuurverwerking, btw-aangiften, dossiervorming en kwaliteitscontroles. Daarnaast ondersteunt AI medewerkers bij analyses, rapportages en klantcommunicatie.
De technologie verschijnt op een moment waarop de sector kampt met structurele uitdagingen. Personeelsschaarste, toenemende compliance-eisen, druk op marges en een voortdurende consolidatieslag zorgen ervoor dat efficiency en schaalbaarheid belangrijker zijn dan ooit. Tegelijkertijd kan AI aan kantoren de mogelijkheid bieden om met dezelfde bezetting meer cliënten te bedienen en routinematige werkzaamheden verder te automatiseren.
AI kan ook steeds meer worden ingezet met het oog op innovaties, nieuwe dienstverlening, clientadvisering en groei, zoals bijvoorbeeld predictive reporting, business intelligence, scenarioanalyses en andere data-gedreven adviesdiensten.
Daarnaast krijgt de accountant/adviseur ook te maken met door AI-gebruik steeds mondiger wordende cliënten. Deze ontwikkelingen leiden ertoe dat de toegevoegde waarde van accountants en fiscalisten steeds meer zal gaan verschuiven richting kwalitatief goed advieswerk, cijferinterpretatie en dus meer klantcontact.
De toename van AI-gebruik heeft daarmee dus gevolgen voor accountants, maar ook voor de verwachtingen van klanten. Ten behoeve van auditgerelatreerde werkzaamheden biedt AI nieuwe mogelijkheden omdat, naast het beoordelen van de interne organisatie en de beheersingsmaatregelen, het ook eenvoudiger wordt om grote hoeveelheden data te verwerken, waardoor wellicht een 100% gegevensgerichte controle tot de mogelijkheden gaat behoren. Daar komt bij dat ook cliënten steeds meer AI-toepassingen in hun organisatie inbouwen, hetgeen ook weer nieuwe eisen zal gaan stellen aan de rol en aard van der werkzaamheden van accountants en fiscalisten, maar ook aan die van administratiekantoren.
Niet de technologie, maar de volwassenheid telt
AI wordt gezien als een structureel onderdeel van de toekomstige beroepspraktijk. Niet voor niets publiceren beroepsorganisaties zoals NBA en NOREA inmiddels uitgebreide richtlijnen rondom AI-gebruik in de accountancy.
Onderzoek laat zien dat organisaties de grootste voordelen behalen wanneer AI breed wordt geïntegreerd in processen, dienstverlening en commerciële activiteiten. Dat geldt ook voor accountantskantoren. Een AI-tool implementeren is relatief eenvoudig. Veel moeilijker is het om processen te standaardiseren, medewerkers op te leiden, governance in te richten en kwaliteitscontroles te ontwikkelen. De combinatie van hoogwaardige data, professionele oordeelsvorming, governance en technologische volwassenheid kan uiteindelijk bepalen of AI daadwerkelijk waarde creëert.
AI en bedrijfswaardering
De vraag bij toekomstige overnames zal niet zijn óf een accountantskantoor AI gebruikt, maar hoe effectief het wordt ingezet, en hoe deskundig medewerkers zijn. We zouden kunnen stellen dat AI op zichzelf geen waarde vertegenwoordigt. Waarde ontstaat pas wanneer AI leidt tot aantoonbaar betere bedrijfsresultaten.
Daarom denken we dat factoren zoals AI-adoptie, digitale volwassenheid, processtandaardisatie, datakwaliteit- en beheer, governance, cybersecurity en softwarearchitectuur steeds vaker onderdeel worden van het waarderingsproces.
Voor de waardering zal mede bepalend worden in welke mate AI bijdraagt aan de volgende Value Drivers:
• hogere omzet per FTE;
• verbeterde marges en EBITDA;
• aantoonbare efficiencywinst;
• grotere schaalbaarheid;
• minder afhankelijkheid van schaarse medewerkers;
• snellere groei;
• hoogwaardiger adviesdiensten;
• soepelere integratie binnen buy-and-build-strategieën.
Wat betekent dit voor kopers en verkopers?
Voor verkopers zou dit kunnen betekenen dat investeringen in AI steeds vaker bijdragen aan een aantrekkelijker overnameprofiel. Niet door de technologie zelf, maar doordat productiviteit, winstgevendheid en groeipotentieel aantoonbaar verbeteren. Het is daarom belangrijk om processen te documenteren, datakwaliteit te verhogen en de resultaten van AI-toepassingen meetbaar te maken. Voor kopers kan het essentieel zijn om tijdens due diligence verder te kijken dan financiële prestaties alleen. Een beoordeling van AI-volwassenheid, datahuishouding, cybersecurity, softwarestack en governance hoort steeds vaker thuis in het overnameproces. Daarnaast verdient ook de AI-integratiestrategie na closing nadrukkelijk aandacht.
Conclusie
We zien dat AI zich snel ontwikkelt tot een belangrijke waardedrijver binnen de administratie- en accountancysector. Niet omdat technologie op zichzelf waarde creëert, maar omdat zij organisaties kan helpen om productiever, winstgevender en schaalbaarder te worden.
De investeringen die nodig zijn om AI op een professionele en verantwoorde manier in te zetten, dragen bij aan de trend dat kleinere kantoren aansluiting zoeken bij grotere collega’s. Op die manier kunnen zij profiteren van de schaalvoordelen die hiervoor nodig zijn.
De kantoren die erin slagen AI te combineren met hoogwaardige data, sterke processen, professionele oordeelsvorming en een duidelijke groeistrategie zullen naar verwachting beter presteren én aantrekkelijker worden voor investeerders en overnamekandidaten.